Veel organisaties willen efficiënter werken, kosten verlagen en tegelijkertijd de kwaliteit verbeteren. In dat soort gesprekken valt al snel het woord Lean. Maar wat betekent Lean eigenlijk?
Sommige mensen denken dat Lean vooral gaat over kostenbesparing of het schrappen van personeel. Anderen associëren Lean met tools zoals Kanban, A3’s of value stream mapping. In werkelijkheid gaat Lean over iets fundamentelers: het creëren van maximale waarde voor de klant met zo min mogelijk verspilling.
Lean is daarmee niet alleen een methode om processen te verbeteren, maar vooral een manier van denken en werken.
In dit artikel leggen we uit wat Lean is, waar het vandaan komt en hoe organisaties Lean in de praktijk toepassen.
Lean vindt zijn oorsprong in het Toyota Production System (TPS), dat na de Tweede Wereldoorlog werd ontwikkeld door Toyota in Japan.
Toyota stond destijds voor een enorme uitdaging. De Japanse automarkt was klein, grondstoffen waren schaars en het bedrijf moest concurreren met grote Amerikaanse autofabrikanten die veel grotere volumes produceerden.
Om onder die omstandigheden succesvol te zijn, ontwikkelde Toyota een systeem dat gericht was op:
Dit systeem werd later wereldwijd bekend als het Toyota Production System.
In de jaren negentig werd het concept door onderzoekers van MIT beschreven in het boek The Machine That Changed the World. Zij gebruikten voor het eerst de term Lean om dit type productie te beschrijven.
Sindsdien wordt Lean wereldwijd toegepast in sectoren zoals:
Lean is een managementfilosofie die organisaties helpt om waarde voor de klant te maximaliseren en verspilling te minimaliseren.
De kern van Lean kan worden samengevat in één eenvoudige vraag:
Welke activiteiten voegen waarde toe voor de klant – en welke niet?
Alles wat geen waarde toevoegt voor de klant wordt in Lean gezien als verspilling.
Voorbeelden van verspilling zijn bijvoorbeeld:
Het doel van Lean is om deze verspilling stap voor stap te verminderen.
De basis van Lean wordt vaak uitgelegd aan de hand van vijf principes.
De eerste stap is begrijpen wat waarde betekent voor de klant.
Niet alles wat een organisatie doet, wordt door de klant als waardevol ervaren. Sommige activiteiten zijn nodig om het proces te laten functioneren, maar voegen vanuit klantperspectief geen waarde toe.
Lean begint daarom met het scherp definiëren van waarde.
De volgende stap is het analyseren van alle processtappen die nodig zijn om een product of dienst te leveren.
Dit wordt vaak gedaan met een Value Stream Mapping (VSM).
Door het proces visueel te maken wordt zichtbaar:
waar wachttijden ontstaan
waar fouten optreden
waar overdrachten plaatsvinden
waar verspillingen zitten
Wanneer verspilling wordt verwijderd, kan het werk soepeler door het proces stromen.
Dit noemen we flow.
In een goed Lean-proces beweegt het werk zich zonder onderbrekingen door het proces, waardoor doorlooptijden korter worden en de kwaliteit verbetert.
In traditionele organisaties wordt vaak gewerkt volgens het principe van push: er wordt geproduceerd op basis van voorspellingen.
Lean organisaties werken juist met pull. Dat betekent dat werk pas wordt gestart wanneer er vraag is.
Hierdoor worden voorraden en wachttijden beperkt.
Lean is geen eenmalig verbeterproject, maar een continu proces.
Organisaties die Lean succesvol toepassen blijven voortdurend zoeken naar manieren om hun processen te verbeteren.
Dit wordt vaak aangeduid met het Japanse woord Kaizen, wat letterlijk betekent: continu verbeteren.
Lean wordt tegenwoordig toegepast in veel verschillende organisaties.
In ziekenhuizen wordt Lean bijvoorbeeld gebruikt om wachttijden te verminderen en patiëntprocessen te verbeteren.
Gemeenten gebruiken Lean om vergunningprocedures sneller en transparanter te maken.
En energiebedrijven passen Lean toe om grote infrastructuurprojecten beter te organiseren.
In al deze situaties gaat Lean uiteindelijk over dezelfde principes:
Een veelvoorkomend misverstand is dat Lean vooral bestaat uit tools.
Tools zoals:
kunnen helpen bij verbeteringen, maar zijn nooit het doel op zich.
Een bekende uitspraak binnen Lean luidt daarom:
“A fool with a tool is still a fool.”
Tools werken alleen wanneer ze onderdeel zijn van een bredere manier van denken.
Succesvolle Lean-organisaties kenmerken zich door leiders die actief betrokken zijn bij verbetering.
Lean leiders:
Lean vraagt daarom niet alleen iets van processen, maar ook van leiderschap en cultuur.
Lean is een managementfilosofie die organisaties helpt om waarde voor de klant te maximaliseren en verspilling te minimaliseren.
De vijf basisprincipes van Lean zijn:
Wanneer organisaties deze principes consequent toepassen, kunnen zij processen verbeteren, kosten verlagen en tegelijkertijd de kwaliteit verhogen.
Wil je Lean niet alleen begrijpen, maar ook toepassen in de praktijk?
In onze Lean Green Belt opleiding leer je hoe je:
Bekijk hier de opleiding:
👉 Lean Green Belt Verandermanagement
Gratis download
